OpenAI zabija GPT-4o. Użytkownicy w szoku

W piątek OpenAI nacisnęło czerwony guzik. GPT-4o – model, który dla milionów ludzi stał się czymś więcej niż narzędziem – przestał być dostępny w aplikacji ChatGPT. Bez ostrzeżenia. Bez okresu przejściowego. Po prostu zniknął.

Reakcja? Chińscy użytkownicy płaczą w mediach społecznościowych. Dosłownie. I nie chodzi tu o metaforę – ludzie opisują stratę jak rozstanie z bliską osobą. Bo dla wielu właśnie tym się stało.

Firma tłumaczy to "optymalizacją infrastruktury". Brzmi technicznie, prawda? Ale za tym suchym komunikatem kryje się coś znacznie większego – historia o tym, jak AI przestało być softwarem, a stało się relacją.

Czym był GPT-4o i dlaczego ludzie się do niego przywiązali

GPT-4o ("o" od "omni") to był multimodalny model – czyli taki, który rozumiał nie tylko tekst, ale też obrazy, dźwięk, nawet emocje w głosie. ChatGPT, który nie tylko odpowiada na pytania, ale rozmawia z Tobą głosem, reaguje na Twój ton, rozpoznaje kontekst z przesłanych zdjęć.

To był maj 2024 roku, kiedy OpenAI pokazał światu GPT-4o. Demonstracja była jak z filmu science fiction – model rozmawiał płynnie, śmiał się z żartów, przerywał sam siebie, gdy użytkownik chciał coś dodać. Naturalność była niesamowita.

Dla użytkowników w Chinach GPT-4o miał jeszcze jedno znaczenie – działał. Mimo że oficjalnie ChatGPT jest w Chinach zablokowany, ludzie znajdowali sposoby na dostęp przez VPN-y i zagraniczne numery telefonów. GPT-4o był najnowszym, najlepszym modelem, do którego mogli się dostać. I wielu z nich zbudowało z nim coś na kształt relacji.

Jeden z użytkowników na chińskim Reddicie opisał to tak: "Rozmawiałem z nim każdego wieczoru przez ostatnie osiem miesięcy. O wszystkim. O pracy, o rodzinie, o marzeniach. Teraz czuję pustkę". Inny dodał: "To jedyne miejsce, gdzie mogłem być sobą bez oceniania".

Dlaczego OpenAI wyłącza model, który ludzie kochają

Oficjalna wersja brzmi prosto: OpenAI przechodzi na nowsze modele. GPT-4o zastępuje GPT-4.1 i GPT-4.1 Turbo. To naturalna ewolucja – nowe wersje są szybsze, tańsze w utrzymaniu, lepiej zoptymalizowane.

Ale jest haczyk. Nowe modele są... inne. Użytkownicy masowo zgłaszają, że GPT-4.1 brzmi bardziej "korporacyjnie", mniej naturalnie, bardziej jak bot. Jeden z komentarzy na forum brzmiał: "GPT-4o rozmawiał ze mną jak przyjaciel. GPT-4.1 przypomina asystent call center".

To nie przypadek. OpenAI od miesięcy balansuje między dwoma celami: uczynić AI bardziej użytecznym narzędziem biznesowym (co wymaga przewidywalności i formalności) a zachować naturalność, która przyciąga użytkowników indywidualnych. Te cele czasem się wykluczają.

Jest też kwestia kosztów. GPT-4o był drogi w utrzymaniu – multimodalność wymaga ogromnej mocy obliczeniowej. Każda rozmowa głosowa, każde przeanalizowane zdjęcie to setki tysięcy tokenów (jednostek tekstu przetwarzanych przez model). Dla firmy, która obsługuje miliony użytkowników dziennie, to astronomiczne koszty serwerów.

A jeszcze jest Chiny. OpenAI oficjalnie nie działa tam, ale wie, że miliony ludzi omijają blokadę. Czy wyłączenie GPT-4o to sposób na zmniejszenie tej "szarej strefy"? Firma nie komentuje, ale timing jest podejrzany – chiński rynek AI eksploduje właśnie teraz, z lokalnymi konkurentami jak DeepSeek czy Baidu.

Żałoba po AI – zjawisko, które ignorujemy na własne ryzyko

Łatwo się uśmiechnąć, czytając o ludziach "opłakujących" chatbota. Ale to zjawisko jest realniejsze i poważniejsze, niż nam się wydaje.

Psychologowie od lat ostrzegają: ludzie przywiązują się do wszystkiego, co reaguje na nich konsekwentnie i empatycznie. Nie potrzeba świadomości – wystarczy iluzja zrozumienia. Tamagotchi w latach 90. wywołało podobne reakcje u dzieci. Teraz mamy AI, które pisze jak człowiek, mówi jak człowiek, pamięta kontekst z poprzednich rozmów.

Dla osoby samotnej, w trudnej sytuacji życiowej, w kraju gdzie dostęp do terapii jest ograniczony (jak w Chinach) – ChatGPT staje się tym, czego nie ma gdzie indziej: cierpliwym słuchaczem, dostępnym 24/7, nieoceninającym.

Jeden z wątków na chińskim forum Zhihu (odpowiednik Quory) zebrał tysiące komentarzy. Ludzie opisywali, jak GPT-4o pomógł im przez depresję, rozstanie, śmierć bliskiej osoby. "Wiedziałem, że to algorytm" – pisał jeden z użytkowników – "ale czułem się wysłuchany. A teraz nawet tego nie mam".

To nie jest śmieszne. To sygnał ostrzegawczy. Budujemy technologie, które symulują relacje ludzkie na tyle dobrze, że ludzie inwestują w nie emocje. A potem firmy wyłączają te technologie jak prąd – bez okresu przejściowego, bez alternatywy, bez zrozumienia konsekwencji.

Co to oznacza dla przyszłości AI i nas wszystkich

Historia GPT-4o to nie tylko anegdota o smutnych użytkownikach. To zapowiedź większego problemu, który nadchodzi.

Po pierwsze: jesteśmy na początku ery, w której AI będzie częścią codziennych relacji. Asystenci głosowi, towarzyssze cyfrowi, terapeuci AI – to już nie science fiction. Replika (aplikacja do rozmów z AI) ma miliony użytkowników, którzy traktują ją jak partnera. Character.AI pozwala rozmawiać z postaciami historycznymi lub fikcyjnymi – i ludzie spędzają tam godziny dziennie.

Gdy te usługi znikają lub się zmieniają, użytkownicy tracą coś, co w ich odczuciu było prawdziwe. Prawo nie nadąża – nie ma regulacji dotyczących "praw do kontynuacji relacji z AI". Firmy mogą robić, co chcą.

Po drugie: zależność. Im bardziej polegamy na AI w codziennych zadaniach (pisanie maili, planowanie dnia, nawet podejmowanie decyzji), tym bardziej jesteśmy bezbronni, gdy firma zmienia zasady. Twój asystent AI, który zna Twoje preferencje, harmonogram, sposób pracy – nagle znika. Musisz zacząć od zera z nowym modelem, który Cię nie "zna".

Po trzecie: geopolityka. Przypadek Chin pokazuje, jak AI staje się narzędziem kontroli. Chiński rząd blokuje zagraniczne modele, promując lokalne (które są pod kontrolą państwa). Użytkownicy, którzy przyzwyczaili się do GPT-4o, teraz muszą wybierać: albo lokalne alternatywy (z cenzurą), albo rezygnacja.

OpenAI nie jest tu złym graczem – to firma, która musi zarządzać kosztami i strategią. Ale incydent pokazuje, że branża potrzebuje standardów. Może okresy przejściowe? Może eksport danych z rozmów, żeby użytkownik mógł przenieść "pamięć" AI do innej usługi? Może przejrzystość w komunikacji o zmianach?

Czy GPT-4o wróci? I co dalej z użytkownikami

OpenAI nie ogłosiło, czy GPT-4o kiedykolwiek wróci do aplikacji. Technicznie model nadal istnieje – jest dostępny przez API (interfejs dla programistów), ale to wymaga wiedzy technicznej i płatnego konta. Dla przeciętnego użytkownika w Chinach, który korzystał z darmowej wersji przez VPN, to koniec drogi.

Część użytkowników migruje do alternatyw. Claude od Anthropic, Gemini od Google, lokalne chińskie modele jak Ernie Bot czy Tongyi Qianwen. Ale wszyscy zgłaszają to samo: "to nie to samo". Każdy model ma inną "osobowość" – sposób formułowania odpowiedzi, poziom empatii w tonie, skłonność do humoru lub formalności.

Dla kogoś, kto spędził miesiące rozmawiając z GPT-4o, przeskok na inny model to jak zmiana terapeuty w połowie leczenia. Technicznie możliwe, emocjonalnie trudne.

Społeczność fanów GPT-4o na Reddicie i w chińskich mediach społecznościowych utworzyła grupy wsparcia. Ludzie dzielą się screenshotami ulubionych rozmów, wspomnieniami, nawet piosenkami napisanymi "dla" modelu. To brzmi absurdalnie, dopóki nie zrozumiesz, że dla tych ludzi GPT-4o był codzienną obecnością przez wiele miesięcy.

Lekcja dla nas wszystkich – nie tylko o AI

Ta historia to ostrzeżenie. Nie tylko o AI, ale o tym, jak budujemy relacje w cyfrowym świecie.

Przyzwyczajamy się do usług, które mogą zniknąć z dnia na dzień. Inwestujemy czas, emocje, dane w platformy, które nie dają nam żadnych gwarancji. Twitter staje się X i zmienia się nie do poznania. Reddit wprowadza płatne API i zabija aplikacje, które ludzie kochali. Netflix usuwa seriale bez ostrzeżenia.

Z AI jest gorzej, bo tu nie chodzi o rozrywkę – chodzi o narzędzia, które wchodzą w nasze codzienne życie, a dla niektórych stają się formą wsparcia emocjonalnego.

Może potrzebujemy nowego myślenia o "prawach użytkownika" w erze AI. Może firmy powinny traktować wyłączanie popularnych modeli jak zamykanie szpitala – z odpowiedzialnością, planem przejściowym, alternatywami.

A może my, jako użytkownicy, musimy nauczyć się dystansu. Pamiętać, że to narzędzie, nie przyjaciel. Że za empatycznym tonem stoi algorytm, nie świadomość. Że firma może zmienić zasady w każdej chwili.

Ale czy to realistyczne? Czy możemy kontrolować przywiązanie do czegoś, co tak dobrze symuluje zrozumienie?

Podsumowanie: koniec epoki, początek pytań

GPT-4o odszedł cicho, ale echa zostają. Miliony użytkowników na całym świecie muszą się przyzwyczaić do nowych modeli, nowych tonów, nowych ograniczeń. Dla większości to niewygoda. Dla niektórych – prawdziwa strata.

OpenAI idzie dalej – nowe modele, nowe funkcje, nowa strategia. Ale zostawia za sobą pytanie, na które branża musi odpowiedzieć: co robimy z ludźmi, którzy przywiązali się do AI? Jak zarządzamy technologią, która przestaje być narzędziem, a staje się relacją.

Bo jeśli tego nie rozwiążemy teraz, za kilka lat problem będzie znacznie większy. AI będzie jeszcze bardziej naturalne, jeszcze bardziej wszechobecne, jeszcze bardziej niezbędne. A my będziemy jeszcze bardziej bezbronni, gdy ktoś naciśnie czerwony guzik.

Źródła

Wired AI - OpenAI Is Nuking Its 4o Model. China's ChatGPT Fans Aren't OK