Lata 80. w AI: o co chodzi z tą nostalgią i dla kogo?
Przejdź do treści i przykładów
Grafika: theverge.com
Grafika: theverge.com
O co chodzi z latami 80 w AI? O nostalgię produkowaną przez sztuczną inteligencję: obrazy i filmy pokazujące wyidealizowaną wersję tamtej dekady. Jesienią 2025 roku sieć zalały filmiki z generatorów wideo w rodzaju Sory od OpenAI, w których młodzi ludzie z fryzurami z lat 80. i 90. opowiadają, o ile lepszy był wtedy świat - o nich jest ten tekst z 22.11.2025. We wrześniu 2026 roku przyszła druga fala: ludzie wrzucają własne zdjęcie do czatbota z funkcją edycji obrazów, np. ChatGPT albo Gemini, proszą o portret „jak z lat 80.” i publikują wynik w mediach społecznościowych.
Aktualizacja 13.10.2026: dopisaliśmy sekcję o wrześniowym trendzie zdjęć w stylu lat 80. Aplikacja Sora, o której mowa w tekście, już nie działa: OpenAI wyłączyło aplikację i stronę Sora 26.04.2026, a API Sora 24.09.2026. Poprawiliśmy też opis artykułu The Verge, na którym opiera się tekst - usunęliśmy liczby wyświetleń, cytaty i szczegóły, których w nim nie było.
Mechanizm jest prosty. Bierzesz swoje aktualne zdjęcie, wgrywasz je do czatbota z funkcją edycji obrazów i prosisz o wersję „jak z lat 80.”: z natapirowaną fryzurą, neonowymi kolorami i wyglądem starej fotografii. Gotowy portret trafia na Instagram i do innych mediów społecznościowych. W połowie września 2026 roku trend opisywały m.in. trojmiasto.pl i filipińska GMA News.
To nie jest osobna aplikacja ani filtr, tylko zwykła edycja obrazów w czatbocie. ChatGPT Images działa we wszystkich planach ChatGPT i pozwala wgrać istniejące zdjęcie, a potem opisać, co ma się zmienić. W Gemini służy do tego narzędzie do tworzenia obrazów (Nano Banana) w menu narzędzi, do którego też można dodać własne zdjęcie.
Czy to bezpieczne? Twarz to dane, które pozwalają Cię zidentyfikować, więc warto wiedzieć, co dzieje się ze zdjęciem po wysłaniu:
Młodzi ludzie o nienaturalnie świeżych twarzach, z fryzurami z lat 80. i 90., opowiadają, jak dobrze żyło się w tamtych dekadach. Problem? Ani oni, ani ta przeszłość nie istnieją naprawdę.
Charles Pulliam-Moore z The Verge opisał 21.11.2025 zalew filmików generowanych przez AI, w których cyfrowi nastolatkowie wzdychają do tamtych czasów. W tle słoneczne osiedlowe uliczki, stare samochody i piosenki w rodzaju „Everybody Wants to Rule the World”. Bohaterowie wiedzą przy tym zaskakująco dużo o tym, jak stresujące będzie życie w 2025 roku.
I zero autentyczności.
Według The Verge liczby wyświetleń AI-klipów z Sory (nie tylko nostalgicznych) sugerują, że ludzie nie potrafią przestać ich oglądać - czy to z sympatii, niechęci, czy obojętności. A jednak coś tu nie gra. To nie są prawdziwe wspomnienia. To nie są prawdziwi ludzie. To starannie wykalkulowana iluzja, która ma wyglądać jak autentyczne wspomnienie z przeszłości, której większość odbiorców nigdy nie doświadczyła.
Narzędzia jak OpenAI Sora produkowały materiały, które wyglądają jak kadr z nostalgicznego filmu - gładkie twarze, perfekcyjne oświetlenie, lekko rozmyte tło. Wszystko gra. Bohaterowie opowiadają o lepszym świecie, choć sami są efektem algorytmu.

Generatory wideo potrafią naśladować estetykę epoki: fryzury, samochody, kolory jak ze starej taśmy. The Verge zwraca jednak uwagę, że modele AI chętnie wplatają w takie sceny anachronizmy - szczegóły, które do tamtych lat nie pasują. I pokazują przeszłość wyidealizowaną: wszyscy są piękni, a większość bohaterów jest biała.
Efekt? Dziwny.
Bo kto to właściwie ogląda? Według The Verge przede wszystkim młodsi widzowie, zafascynowani przeszłością, której nie znają z autopsji - im najłatwiej przeoczyć anachronizmy. Starsi, którzy pamiętają lata 80., mają do porównania własne wspomnienia. Autor wskazuje też drugiego beneficjenta: samo OpenAI, dla którego zalew filmów z Sory był promocją własnej technologii.
A te filmiki krążą. Zbierają reakcje. Prawdopodobnie nawet chwila dezorientacji - zatrzymanie się, żeby zrozumieć, co właściwie widzisz - działa na ich korzyść, bo to też jest uwaga. I tak perpetuum mobile się kręci.
Darmowy webinar na żywo z Janem Gajosem · w najbliższą środę o 19:00
Czytasz o AI, a w pracy dalej robisz wszystko ręcznie? Znam to.
Sam tak robiłem. Na webinarze pokazuję na swoim ekranie, jak oddać AI powtarzalne zadania: maile, proste automatyzacje, asystenta do pracy. Bez programowania i bez teorii. 90 minut, a na końcu pytasz, o co chcesz.
Link do pokoju przyjdzie mailem. Zapisując się, zgadzasz się na wiadomości e-mail zgodnie z polityką prywatności. Wolisz zacząć od lektury? Zobacz e-booki Jana Gajosa
Termin "AI slop" zyskuje na popularności. Oznacza masowo produkowane, generyczne treści tworzone przez sztuczną inteligencję. Technicznie poprawne. Emocjonalnie martwe. Nostalgiczne filmiki idealnie pasują do definicji.

Jest w tym ironia: AI sprzedaje tęsknotę za czasami bez AI. To jak reklama detoksu napisana przez producenta fast foodów.
Problem ze "slop" polega na tym, że jest go coraz więcej. Kiedyś tworzenie wideo wymagało ekipy, sprzętu, czasu. W aplikacji Sora wystarczyło wpisać kilka zdań w okno promptu. Bariera wejścia zniknęła, a wraz z nią jakakolwiek selekcja jakościowa. The Verge pisze, że w aplikacji łatwo było trafić na dziesiątki wariacji tych samych prostych pomysłów zamiast czegoś naprawdę oryginalnego.
I tu pojawia się pytanie: czy to w ogóle ma sens?
Czy ktoś faktycznie klika, ogląda, czuje coś? A może to tylko zawartość wypełniająca algorytmiczną pustkę - treść dla treści, bo przecież coś musi zasilać feed?
Odpowiedź jest bardziej skomplikowana, niż się wydaje. Część odbiorców pewnie reaguje emocjonalnie - nie na treść samą w sobie, ale na ideę, którą reprezentuje. Tęsknota za prostszymi czasami jest uniwersalna, niezależnie od tego, czy te czasy naprawdę były prostsze. AI po prostu wykorzystuje ten mechanizm, pakując go w atrakcyjną wizualnie formę.
The Verge wspomina też o Fredzie Rogersie, twórcy amerykańskiego programu dla dzieci Mister Rogers' Neighborhood, produkowanego w latach 1968-2001 dla telewizji publicznej i nastawionego na wspieranie rozwoju emocjonalnego dzieci. W Sorze Rogers stał się jednym z częstych bohaterów deepfake'ów: rapuje z Tupakiem, podrywa Marilyn Monroe, pokazuje szafę pełną broni. Żaden z tych deepfake'ów nie jest szczególnie przekonujący, a większość nosi znak wodny Sory.

Trudno o większy kontrast.
Program Rogersa był powolny i robiony z myślą o dziecku po drugiej stronie ekranu. Nie chodziło o wypełnienie czasu antenowego czy zbicie statystyk oglądalności. Chodziło o przekazanie czegoś wartościowego, o dotarcie do drugiego człowieka.
Bo nostalgiczne AI-video to nie wspomnienie - to symulacja wspomnienia. Nie wzruszenie, ale jego algorytmiczna kopia. Wygląda podobnie, brzmi podobnie, a jednak czegoś brakuje. Tego czegoś, co Rogers miał w każdym odcinku: człowieczeństwa.
Może właśnie dlatego te filmiki są tak niepokojące. Nie chodzi o jakość - ta bywa dobra. Chodzi o to, że patrzysz i czujesz pustkę. Piękną, dopracowaną, ale pustą.
To uncanny valley emocji. Wszystkie elementy są na miejscu, proporcje zachowane, a jednak intuicyjnie wyczuwamy, że coś jest nie tak. Że to nie jest prawdziwe przeżycie, tylko jego starannie skonstruowana imitacja. I im lepsza staje się technologia, tym bardziej niepokojące staje się to uczucie.
Więc dla kogo to wszystko.
Może dla nikogo konkretnie. Może po prostu dlatego, że można - bo technologia pozwala, bo algorytmy potrzebują contentu, a treść (nawet sztuczna) generuje wyświetlenia.
I tak oto mamy ocean nostalgii, której nikt naprawdę nie czuje.
A może to dopiero początek. Może za kilka lat będziemy wspominać czasy, gdy potrafiliśmy jeszcze odróżnić prawdziwe wspomnienia od wygenerowanych. Może ktoś stworzy wtedy nostalgiczny filmik AI o czasach, gdy rozpoznawaliśmy filmiki AI. Ironia zamknie się w pętlę, a my będziemy tylko patrzeć, jak algorytmy tęsknią za algorytmami.
Przeczytaj też:
Darmowy webinar na żywo z Janem Gajosem · w najbliższą środę o 19:00
Czytasz o AI, a w pracy dalej robisz wszystko ręcznie? Znam to.
Sam tak robiłem. Na webinarze pokazuję na swoim ekranie, jak oddać AI powtarzalne zadania: maile, proste automatyzacje, asystenta do pracy. Bez programowania i bez teorii. 90 minut, a na końcu pytasz, o co chcesz.
Link do pokoju przyjdzie mailem. Zapisując się, zgadzasz się na wiadomości e-mail zgodnie z polityką prywatności. Wolisz zacząć od lektury? Zobacz e-booki Jana Gajosa