GPT-6 Astra rozszyfrowała wiadomość z 1941 roku. Co potwierdzono

• Według ComputerHoy (2 października 2026) GPT-6 Astra w dwa dni rozszyfrowała „wiadomość MVUEH” wysłaną przez niemiecką armię 10 lipca 1941 roku.
• Poprawność klucza i odczytanego tekstu potwierdził Frode Weierud, emerytowany inżynier i ekspert od historycznej kryptografii.
• Zadanie zlecił programista Carter Leffen. Astra sama napisała narzędzia w Pythonie i C++, w tym symulator Enigmy.
• Ograniczenia: w tekście są literówki, a źródło miesza dwa szyfry. Koszt i liczba prób: źródło nie podaje danych.

GPT-6 Astra, najmocniejszy model OpenAI, rozszyfrowała wiadomość sprzed 85 lat, której nikt nie rozwiązał, choć od 2005 roku leżała w internecie. Tak twierdzi ComputerHoy, a odczyt potwierdził Frode Weierud. Same „dwa dni” to jednak informacja z doniesienia medialnego. Nie znamy opublikowanego protokołu badania.

Co właściwie odczytała Astra: wiadomość numer 172

Zacznijmy od samego szyfrogramu. Niemiecka armia wysłała go 10 lipca 1941 roku. Stacja dywizji SS-Totenkopf odebrała go o 17:30 i zarejestrowała pod numerem 172. Po wojnie rozszyfrowano wiele podobnych depesz. Ta, choć opublikowana w internecie w 2005 roku, do tej pory nikomu się nie poddała.

Oryginał to 82 litery. Po dodaniu spacji i rozszyfrowaniu Astra uzyskała niemiecki tekst, który źródło tłumaczy tak: „Proszę podać trasę marszu. Znajduję się w Rosenow, Rosenow. Odpowiedzieć natychmiast drogą radiową. Waschbusch”.

Nie ma tu wielkiego sekretu wojennego. Nadawca prosił o trasę marszu i odpowiedź przez radio. Wartość tego odkrycia leży w metodzie i w tym, że zagadka została zamknięta.

Jak do tego doszło: od prośby programisty do potwierdzenia eksperta

Przebieg pracy modelu

Carter Leffen, programista, poprosił GPT-6 o próbę rozwiązania którejś z nierozwiązanych wiadomości z tamtej epoki. Astra sama wybrała MVUEH i powiązała ją z inną wiadomością, rozszyfrowaną w 2017 roku. Następnie napisała w Pythonie i C++ własne narzędzia do szukania klucza, w tym symulator maszyny Enigma.

Ten szczegół ma znaczenie także wtedy, gdy nie programujesz. Model nie „zgadywał” odpowiedzi w okienku czatu. Zbudował sobie narzędzia i je uruchomił. To podejście opisywaliśmy też przy okazji modelu OpenAI, który pracuje na Twoim komputerze.

Zadanie utrudniły błędy przy przepisywaniu kryptogramu oraz zmiana pozycji lewego wirnika na 72. literze. Przy takich błędach zwykłe próby „dopasuj klucz i czytaj” zawodzą, bo jedna zła litera psuje wynik.

Kto sprawdził wynik

Kluczową wskazówką okazało się powtórzenie słów ROSENOW ROSENOW. Dzięki niemu Frode Weierud, emerytowany inżynier elektronik i uznany ekspert od historycznej kryptografii, potwierdził, że klucz i tekst są poprawne. Według ComputerHoy Weierud wraca do pracy nad niewyjaśnionymi wiadomościami właśnie dzięki zaawansowanym modelom AI.

Weierud dodał jednak zastrzeżenia: w wiadomości widać pewne błędy, a użyty klucz różni się od innych znanych z tego dnia. Źródło tłumaczy, że klucze zmieniano, ale nie tak często, jak powinno się to robić.

Gdzie źródło się plącze: Enigma, ADFGVX i brakujące liczby

Rozbijmy to na części. Artykuł ComputerHoy mówi jednocześnie o Enigmie (symulator, wirniki) i o szyfrze ADFGVX. Ten drugi opisuje jako siatkę 6×6, w której każdy znak zamienia się w parę współrzędnych, a potem kolumny przestawia się według klucza. Astra miała użyć klucza TRUPPENVERSCHIEBUNG, 19 liter, udokumentowanego w pracach amerykańskiego oficera Javesa Rivesa Childsa (tak pisownię podaje źródło). Klucz porządkuje 170 symboli wiadomości przed odzyskaniem niemieckiego tekstu z siatki.

Źródło nie wyjaśnia, jak te dwa wątki łączą się technicznie. To luka w relacji, nie dowód, że coś nie gra. Wnioski o szczegółach metody lepiej odłożyć do momentu, gdy ukaże się opis od samych uczestników.

Czego nie wiemy

• Koszt eksperymentu: brak danych (źródło nie podaje zużycia tokenów ani ceny).
• Liczba prób i udział człowieka w trakcie: brak danych poza informacją o prośbie Leffena i potwierdzeniu Weieruda.
• Czy klucz „odkryto”, czy odnaleziono w literaturze: źródło pisze, że TRUPPENVERSCHIEBUNG był już udokumentowany. Podobny wątek pojawił się w tekście o depeszach z 1918 roku, gdzie klucz był znany.
• Jakość tekstu: odczyt zawiera widoczne literówki, na przykład „WASCHBBSCH” w oryginalnym zapisie, podczas gdy tłumaczenie podaje „Waschbusch”. Weierud sam wspomniał o błędach.

Na plus: wynik nie opiera się wyłącznie na deklaracji firmy, bo weryfikował go niezależny ekspert. Na minus: to pojedynczy przypadek opisany przez jeden serwis, więc o skuteczności GPT-6 Astra w kryptografii ogólnie niewiele da się wywnioskować.

Dla porównania z innymi zastosowaniami Astry zobacz, jak model radzi sobie przy wykresach w Hex. Jeśli interesuje Cię, czym zajmuje się nowsza wersja rodziny, sprawdź też GPT-6.1 Sol.

Werdykt: to dobra historia i sensowny dowód, że model potrafi pisać własne narzędzia i prowadzić długą, żmudną pracę nad starym szyfrem. Pamiętaj jednak, że „rozwiązała w dwa dni” to nagłówek, a pełnego obrazu (koszty, próby, pomoc ludzi) źródło nie podaje.

Najczęstsze pytania

Gdzie można korzystać z GPT-6 Astra?

GPT-6 Astra miała premierę 3 września 2026 roku, najpierw dla ograniczonej grupy organizacji, a w kolejnych dniach w ChatGPT Plus, Pro, Business, Enterprise i w API. Użytkownicy planów Free i Go jej nie mają (stan na 23.09.2026).

Ile kosztuje GPT-6 Astra?

W API Astra kosztuje 10 USD za 1 mln tokenów wejściowych i 50 USD za 1 mln tokenów wyjściowych (stan na 23.09.2026, kwoty bez podatku). Z adresu w Polsce ChatGPT Plus kosztuje 99,99 zł miesięcznie (stan na 23.09.2026).

Czy wiadomo, ile kosztował eksperyment z wiadomością MVUEH?

Źródło nie podaje zużycia tokenów ani kosztu. Nie podaje też liczby prób, jakie model wykonał przed osiągnięciem wyniku.