Prawnicy jednak nie stracą pracy przez AI. Oto dlaczego

Rudi Miller kończyła studia prawnicze w 2022 roku. Właśnie wtedy ChatGPT wstrząsnął światem, a ona i jej koledzy nagle zaczęli się zastanawiać: czy w ogóle będziemy mieć gdzie pracować?

"Przed dyplomem dyskutowaliśmy o tym, jak będzie wyglądał rynek pracy, jeśli AI zostanie powszechnie zaadoptowane" — wspomina Miller.

Trzy lata później wiemy już coś więcej. I prawnicy mogą spać spokojnie.

Czemu AI nie przejmie kancelarii

automatyzacja pracy prawniczej jest bardziej skomplikowana, niż mogłoby się wydawać. Prawo to nie tylko przetwarzanie dokumentów i wyszukiwanie precedensów.

To przede wszystkim interpretacja. Kontekst. Zrozumienie niuansów, które zmieniają wszystko.

Weźmy prosty przykład: klauzula umowna brzmi identycznie w dwóch kontraktach. W jednym przypadku chroni Cię przed stratą, a w drugim — naraża na pozew. Różnica? Otoczenie biznesowe, historia relacji między stronami, lokalne przepisy. Detale, które nie mieszczą się w żadnej bazie danych.

AI potrafi znaleźć podobne sprawy w archiwach. Wygeneruje projekt umowy. Nie potrafi jednak — przynajmniej na razie — zrozumieć, dlaczego ten konkretny klient w tej konkretnej sytuacji potrzebuje czegoś zupełnie innego niż wszyscy poprzedni.

Bo prawo to gra. Retoryczna, psychologiczna, społeczna.

Co się faktycznie zmienia

To nie znaczy, że AI nie wpływa na pracę prawników. Wpływa — tylko inaczej, niż się obawiano.

Zamiast zastępować prawników, AI staje się ich narzędziem. Takim jak kiedyś komputer czy wyszukiwarka internetowa. Nikt dziś nie płacze za maszynami do pisania.

Miller ostatecznie wybrała specjalizację w prawie technologicznym. Nie chodzi o to, że bała się AI — — chodzi o to, że zobaczyła szansę. "Ktoś musi rozumieć te systemy na tyle, żeby je regulować" — tłumaczy.

I tu pojawia się paradoks. Im więcej AI w świecie, tym więcej pracy dla prawników. Bo ktoś musi napisać regulacje dotyczące AI. Ktoś musi bronić firm oskarżonych o niewłaściwe użycie algorytmów. Ktoś musi doradzać, jak wdrożyć AI zgodnie z przepisami.

Ironia chce, że technologia, która miała ich zastąpić, stworzyła dla nich nowe możliwości.

Gdzie AI faktycznie pomaga

Najbardziej oczywiste zastosowanie: przeszukiwanie dokumentów. Prawnik w dużej korporacji może mieć do przejrzenia tysiące stron umów, e-maili, notatek. AI zrobi to w ułamku czasu.

Ale — i to kluczowe — ktoś musi później zweryfikować wyniki. Zinterpretować je. Zdecydować, co jest istotne, a co można pominąć.

Kolejny obszar: generowanie standardowych dokumentów. Umowa o zachowaniu poufności, podstawowa umowa najmu, testament — AI stworzy szkic w minutę. Prawnik oszczędza godzinę pracy na rutynowym zadaniu i może skupić się na tym, co wymaga ekspertyzy.

Efekt?

Młodsi prawnicy spędzają mniej czasu na żmudnym przeglądaniu akt. Więcej — na nauce od seniorów, analizie skomplikowanych spraw, budowaniu relacji z klientami. To zmienia sposób, w jaki uczysz się zawodu.

Nowe specjalizacje, nowe wyzwania

Prawo technologiczne to dziś jeden z najszybciej rozwijających się obszarów. I nie chodzi tylko o AI.

Blockchain i kryptowaluty. Ochrona danych osobowych — RODO w Europie, podobne regulacje w innych krajach. cyberbezpieczeństwo. Własność intelektualna w świecie, gdzie algorytm może "stworzyć" obraz czy tekst.

Każdy z tych obszarów wymaga prawników, którzy rozumieją nie tylko przepisy, ale też technologię. I tu pojawia się problem — bo takich specjalistów wciąż brakuje.

Miller i jej koledzy ze studiów trafili na rynek pracy w dobrym momencie. Zamiast walczyć z AI o posady, mogą specjalizować się w regulowaniu AI. Mogą być tymi, którzy piszą zasady gry.

Co to oznacza dla przyszłości zawodu

Prawnik za 10 lat będzie pracował inaczej niż dziś. To pewne.

Zmieni się struktura zadań. Mniej czasu na rutynę, więcej na strategię. Mniej na przepisywanie precedensów, więcej na ich interpretację w nowym kontekście.

Zmienią się też wymagane umiejętności. Prawnik przyszłości musi rozumieć technologię na tyle, żeby wiedzieć, kiedy AI można zaufać, a kiedy nie. Musi umieć współpracować z systemami AI, nie walczyć z nimi.

Fundamenty zawodu pozostają te same. Zrozumienie prawa. Umiejętność argumentacji. Etyka. Relacje z klientami.

Tego AI nie zastąpi.

Może dlatego, że prawo — w przeciwieństwie do wielu innych dziedzin — nie polega na znajdowaniu jednej poprawnej odpowiedzi. Polega na przekonaniu sędziego, że Twoja interpretacja jest lepsza od interpretacji przeciwnika. To gra retoryczna, psychologiczna, społeczna.

I póki co, w tej grze ludzie wciąż wygrywają z maszynami.

Źródła

• MIT Technology Review