Budżety na AI rosną, a zwrot mierzy co dziewiąta firma

Z raportu „AI: czas na zwrot”, opracowanego przez BGR Quantic na zlecenie Microsoft, wynika, że 48,2% firm w Polsce planuje w ciągu najbliższych 12 miesięcy zwiększyć budżet na sztuczną inteligencję. Formalnie, za pomocą konkretnych wskaźników, zwrot z tej inwestycji mierzy 11,5% firm. Czyli mniej więcej co dziewiąta.

Badanie objęło 1126 osób zaangażowanych w decyzje o technologii i AI w firmach zatrudniających co najmniej 100 pracowników. Ankietę (metoda CAWI) przeprowadzono w dniach 4-30 maja 2026. To deklaracje respondentów, a nie audyt wdrożeń, więc czytaj je jako obraz tego, co firmy same o sobie mówią.

Chętnych do płacenia jest cztery razy więcej niż liczących

Liczby z raportu układają się w prosty obraz:

• 48,2% firm planuje zwiększyć wydatki na AI, w tym 20% znacząco,
• 4,2% przewiduje ich ograniczenie,
• 11,5% formalnie mierzy zwrot za pomocą określonych wskaźników,
• 57,3% nie mierzy zwrotu wcale albo nie ma ustalonej metodologii.

Firm zapowiadających wyższe budżety jest więc ponad cztery razy więcej niż tych, które rozliczają efekty projektów. Rosnący budżet bez punktu odniesienia przypomina zapisywanie, że „schudłem”, kiedy nikt nie stanął na wadze przed dietą. Może to znaczyć, że AI działa. Może też znaczyć tylko tyle, że firmę zainteresowała technologia.

Raport pokazuje jeszcze jedno: chęć zwiększania wydatków jest zbliżona niezależnie od tego, jak głęboko AI jest wpięta w firmowe dane i systemy. W poszczególnych grupach wzrost budżetu zapowiada od 43,9% do 51,3% firm.

Im dalej we wdrożeniu, tym trudniej o dowody

Trudność z mierzeniem zwrotu wskazuje jako barierę 38,2% badanych. Autorzy analizowali czternaście przeszkód i to jedyna, której znaczenie rośnie wraz z postępem wdrożenia. Wśród firm, które jeszcze nie zaczęły, problem widzi 34,8%. Wśród tych po szerokim lub strategicznym wdrożeniu już 40,5%.

Mechanizm jest prosty. Na początku nikt nie pyta o liczby, bo to eksperyment. Gdy AI trafia do kolejnych działów, ktoś w zarządzie chce zobaczyć dowód. Wtedy okazuje się, że nikt nie zapisał, ile trwał i kosztował proces przed wdrożeniem. Nie ma z czym porównać, więc nie ma jak się obronić.

Dojrzałe firmy mierzą częściej, ale nadal rzadko

W najbardziej zaawansowanej grupie (10,3% badanych) zwrot za pomocą konkretnych wskaźników mierzy 16,4%. W firmach w stagnacji, o niskiej gotowości pracowników i organizacji do pracy z AI, jest to 5,9%. Podobnie z integracją danych: bez niej mierzy 7,6% firm, w pełni zintegrowane 16,1%. Nawet w czołówce formalny pomiar to praktyka mniejszości.

Autorzy zaznaczają, że wyniki pokazują współwystępowanie tych praktyk. Nie rozstrzygają, czy sam pomiar prowadzi do większej dojrzałości. Sześć warunków dojrzałości AI z raportu (m.in. codzienne korzystanie z technologii, strategia z celami i budżetem oraz pomiar efektów) spełniają jednocześnie tylko cztery firmy z 1126. Pomiar zwrotu jest przy tym warunkiem spełnianym najrzadziej.

Oszczędność czasu to na razie obietnica, nie wynik

Oczekiwania są duże. Niemal co czwarta firma (24,2%) spodziewa się, że w ciągu roku AI zaoszczędzi czas odpowiadający pracy 21-50 osób na pełnym etacie. Kolejne 19,4% liczy na więcej niż równowartość 50 etatów. To jednak deklaracje dotyczące spodziewanych korzyści, a nie potwierdzone wyniki. Nie oznaczają też zapowiedzi zwolnień, bo dotyczą czasu pracy, który ma się uwolnić.

Najczęściej oczekiwana korzyść to niższe koszty operacyjne (29,6% firm). Dalej są poprawa obsługi klienta (17,9%), trafniejsze decyzje (16,3%) i wzrost przychodów (13,3%). Żadnej z tych rzeczy nie sprawdzisz, licząc użytkowników. Arkadiusz Olszak, Group CTO w Polpharma Group, mówi w raporcie, że liczba użytkowników i wdrożonych narzędzi pokazuje skalę adopcji, ale nie jest jeszcze miarą sukcesu. Liczy się to, czy AI skraca czas procesów, poprawia jakość decyzji i zwiększa produktywność.

Jeśli interesuje Cię, jak wygląda codzienność po stronie pracowników, zajrzyj do tekstu o tym, że 39% Polaków w pracy używa agentów AI. Samo użycie to jedno, efekt to drugie.

Punkt odniesienia zapisuje się przed pilotażem

Karol Mazurek, Enterprise Commercial Lead w Microsoft, mówi w komentarzu do raportu, że odpowiedź na pytanie o realną wartość trzeba przygotować, zanim projekt ruszy. Jeśli nikt nie zapisze, ile trwa i kosztuje dany proces, po wdrożeniu nie ma się do czego odnieść. Według niego firmy, które ustalają miarę sukcesu przed pilotażem, szybciej skalują wdrożenia i łatwiej uzasadniają kolejne budżety.

Przykład z raportu to Bank Millennium. Po stronie IT wydzielono obszar odpowiedzialny za platformę do rozwiązań agentowych, wskazano jednostkę odpowiadającą za zgodność, a decyzje o wdrożeniach przechodzą przez zdefiniowany proces. Marcin Laskowski z banku pisze, że realizowane projekty od początku mają określone mierzalne benefity, których osiągnięcie weryfikuje się po wdrożeniu. Jak pilnować kosztów i decyzji przy agentach w innym polskim banku, opisuje tekst o tym, jak w PKO BP człowiek decyduje, a bramka liczy tokeny. A jeśli Twoja firma korzysta z gotowych agentów w systemach ERP, sprawdź przykład agentów AI Comarch w Optimie, XL i Betterfly.

Badanie dotyczyło firm od 100 pracowników, ale ta sama logika działa w mniejszej firmie i w jednoosobowej działalności. Bez zapisanego stanu wyjściowego nie ma czego porównać.

Weź dziś jeden proces, w którym używasz AI albo zamierzasz zacząć (np. odpowiadanie na zapytania klientów albo przygotowanie raportu). Zapisz w notatce trzy rzeczy: ile czasu zajmuje teraz, ile kosztuje i jak oceniasz jego jakość. Zajmie Ci to kilkanaście minut. Kiedy za miesiąc ktoś zapyta, czy AI się opłaciło, będziesz mieć z czym porównać.