Francja po ataku na fiskusa wzywa Mistral do ministerstw

Latem ktoś włamał się do francuskiego fiskusa i wyniósł dane 678 000 osób prywatnych i firm. To pokazało, że państwowe zabezpieczenia cyfrowe mają dziury, przez które spokojnie przejedzie ciężarówka. Rząd zareagował po swojemu: sięgnął po portfel i podpisał kontrakt z Mistral AI. Kwota jak na standardy państwowych przetargów niewielka, ambicje za to spore.

To nie pierwsza randka Francji z paryskim startupem AI. To już poważny związek, który właśnie dostaje nowy rozdział, akurat w momencie, gdy państwo najbardziej potrzebuje pokazać, że umie się bronić.

Sześć milionów euro i inżynierowie na etacie w ministerstwach

Umowa zawarta w trybie zamówienia publicznego (bez wyłączności) opiewa na 6 milionów euro na lata 2026-2027. Jak na wyzwanie, jakim jest zabezpieczenie infrastruktury całego państwa, to kwota skromna. W Bercy, czyli francuskim ministerstwie finansów, tłumaczą to wprost ograniczeniami budżetowymi. Ambicja za to spora: jak czytamy w oficjalnym komunikacie, chodzi o to, żeby "odblokować potężne przypadki użycia w krótkim czasie".

Ciekawszy jest sam mechanizm wdrożenia. Mistral nie sprzeda po prostu licencji i nie zniknie. Firma odeleguje własnych inżynierów bezpośrednio do administracji, czyli tzw. forward deployed engineers, model dobrze znany z amerykańskich startupów AI, gdzie zespół techniczny siedzi u klienta i na miejscu rozwiązuje problemy, zamiast czekać na zgłoszenia przez helpdesk.

Trzy fronty, na których ma działać AI

W najbliższych tygodniach priorytet dostają trzy obszary. Pierwszy to cyberbezpieczeństwo, co po ataku na fiskusa raczej nikogo nie dziwi. Drugi to wymiar sprawiedliwości, gdzie AI ma pomóc rozładować masowe sprawy sądowe w sytuacji, gdy liczba postępowań rośnie (paradoksalnie, także dzięki samej AI, która ułatwia generowanie pozwów i sporów). Trzeci front to walka z oszustwami: na celowniku są nieuczciwe zachowania w mediach społecznościowych oraz brak zgodności w handlu i sieci. Francuski fiskus zresztą już wcześniej uczył modele wykrywać niezadeklarowane baseny na zdjęciach satelitarnych, więc do machine learningu w administracji publicznej nie trzeba nikogo przekonywać.

David Amiel, minister odpowiedzialny za finanse publiczne i sygnatariusz umowy, podsumował to bez ogródek: najnowsze osiągnięcia AI powinny niepokoić, bo pilnie potrzeba sztucznej inteligencji, żeby bronić się przed sztuczną inteligencją. Zdanie paradoksalne, ale logiczne: skoro atakujący coraz częściej korzystają z automatyzacji i modeli językowych do przygotowywania ataków, obrona musi grać w tej samej lidze.

Gdzie wylądują dane i czego jeszcze nie ustalono

W zależności od wrażliwości danych, narzędzia mają być hostowane na infrastrukturze samego Mistrala, na suwerennym chmurowym rozwiązaniu Outscale albo bezpośrednio w centrach danych administracji. To rozsądne podejście: dane fiskalne obywateli to zupełnie inna kategoria wrażliwości niż, powiedzmy, wewnętrzna komunikacja urzędnicza. Wybór konkretnych modeli, które zostaną wdrożone, nie jest jeszcze przesądzony, co samo w sobie mówi sporo o tempie, w jakim ta umowa powstawała: podpisano ją, zanim ustalono wszystkie techniczne szczegóły.

Krajowy czempion, którego własni pracownicy nie do końca chcą

Dobra, powiedzmy to wprost: ten kontrakt to kontynuacja relacji, która trwa już od dłuższego czasu. W czerwcu asystent zbudowany z Mistralem trafił do dwóch milionów urzędników publicznych. Startup Arthura Mensha, wyceniany na blisko 12 miliardów euro, ma zresztą państwo francuskie jako pośredniego akcjonariusza (przez Bpifrance), a wśród klientów już wcześniej znalazły się ministerstwo armii, francuski urząd pracy oraz system ubezpieczeń zdrowotnych. Trudno o bardziej centralne miejsce w państwowej strategii AI niż to, które zajmuje dziś Mistral.

Jest w tym jednak haczyk, który komplikuje cały obrazek: jak wynika z zapowiedzi ewaluacji pilotażu, część urzędników po prostu woli ChatGPT. Znam to: rząd inwestuje publiczne pieniądze w krajowego czempiona AI, deklaruje suwerenność technologiczną i bezpieczeństwo danych, a jego własni pracownicy w praktyce sięgają po narzędzie zza Atlantyku. Chodzi tu o przyzwyczajenie i jakość doświadczenia użytkownika, a tego akurat nie da się załatwić dekretem ministerialnym.

Ten dylemat, między suwerennością technologiczną a wygodą użytkowników, dotyczy też innych krajów budujących własne ekosystemy AI. Kwestia tego, dlaczego jeden model zdobywa lojalność użytkowników, a inny nie, mimo porównywalnych możliwości, to temat sam w sobie, o którym pisaliśmy przy okazji analizy tego, dlaczego Claude zbiera lepsze opinie niż ChatGPT i Gemini. Preferencje nie biorą się znikąd, tylko z realnego doświadczenia w codziennej pracy.

Dla polskich firm i instytucji publicznych ta historia to konkretna lekcja. Suwerenność technologiczna, czyli posiadanie własnego modelu AI albo krajowej infrastruktury chmurowej, to jedno. Realne przyjęcie narzędzia przez ludzi, którzy mają go używać na co dzień, to zupełnie inna sprawa. Możesz wydać miliony euro na kontrakt z lokalnym dostawcą AI i wciąż przegrywać z darmową albo tańszą alternatywą, która po prostu lepiej się używa. Administracja publiczna w Polsce, która dopiero zaczyna rozmawiać o wdrożeniach AI, powinna to sobie uświadomić już na etapie planowania, a nie dopiero po fakcie, gdy okaże się, że urzędnicy i tak otwierają w drugiej karcie przeglądarki konkurencyjne narzędzie.

Perspektywa na najbliższe miesiące jest dość jasna: Mistral wejdzie do francuskich ministerstw z konkretnymi zadaniami do wykonania - cyberbezpieczeństwo, sądownictwo, walka z oszustwami - i będzie musiał udowodnić, że robi to lepiej niż istniejące rozwiązania. Sam kontrakt nie rozwiąże jednak problemu adopcji. Jeśli za rok okaże się, że urzędnicy nadal wolą ChatGPT do codziennych zadań, a Mistral zostanie ograniczony do wąskich, wyspecjalizowanych zastosowań bezpieczeństwa, to będzie dowód na to, że pieniądze i polityczna deklaracja to za mało, żeby zmienić nawyki ludzi przy klawiaturze.

Najczęstsze pytania

Dlaczego francuski rząd zdecydował się na kontrakt z Mistral AI?

Bezpośrednim powodem był atak hakerski na francuski fiskus latem, w którym wyciekły dane 678 tysięcy podatników i firm. Rząd chce wykorzystać AI do wzmocnienia cyberbezpieczeństwa oraz usprawnienia pracy sądów i wykrywania oszustw.

Ile wynosi wartość kontraktu z Mistral AI?

Umowa opiewa na 6 milionów euro rozłożone na lata 2026-2027. To kontrakt bez wyłączności, zawarty w trybie zamówienia publicznego.

Czy urzędnicy we Francji korzystają już z narzędzi Mistral?

Tak, w czerwcu asystent oparty na Mistral trafił do dwóch milionów agentów sektora publicznego. Z ewaluacji pilotażu wynika jednak, że część urzędników i tak preferuje korzystanie z ChatGPT.

Gdzie będą przechowywane dane przetwarzane przez modele Mistral?

W zależności od wrażliwości danych, infrastruktura będzie hostowana albo bezpośrednio przez Mistral, albo na suwerennym cloudzie Outscale, albo w centrach danych samych administracji publicznych.

Czy Mistral AI jest wspierany przez francuskie państwo?

Państwo francuskie jest pośrednim akcjonariuszem startupu poprzez Bpifrance. Mistral, wyceniany na blisko 12 miliardów euro, współpracuje już z ministerstwem armii, francuskim urzędem pracy i systemem ubezpieczeń zdrowotnych.